یبوست مزمن چیست؟
یبوست مزمن به حالتی گفته میشود که فرد بهطور مداوم دچار دفع سخت یا کمتر از سه بار در هفته اجابت مزاج باشد. این مشکل میتواند هفتهها یا حتی ماهها ادامه پیدا کند و کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. یبوست گاهی موقت و ناشی از تغییر رژیم غذایی یا کمآبی بدن است، اما زمانی که به شکل طولانیمدت تکرار شود، نیازمند بررسی دقیق و درمان تخصصی است.
علائم یبوست مزمن
- دفع کمتر از سه بار در هفته
- مدفوع سفت و خشک
- زور زدن هنگام دفع
- احساس تخلیه ناقص روده
- نفخ و درد شکم
- نیاز به استفاده از انگشت برای تخلیه کامل
علل یبوست مزمن
- کمبود فیبر غذایی در رژیم روزانه: مصرف ناکافی میوهها، سبزیجات و غلات کامل.
- نوشیدن آب ناکافی: کمبود مایعات موجب سفت شدن مدفوع میشود.
- کمتحرکی و سبک زندگی بیتحرک: نشستن طولانیمدت و ورزش نکردن.
- اختلالات هورمونی و متابولیک: مانند کمکاری تیروئید یا دیابت.
- مصرف برخی داروها: داروهای ضدافسردگی، مسکنهای مخدر و مکملهای آهن.
- مشکلات ساختاری یا عملکردی روده: مثل سندروم روده تحریکپذیر (IBS) یا انسداد روده.
- عوامل روانی و استرس: اضطراب و افسردگی میتوانند باعث اختلال در حرکات روده شوند.
یبوست در کودکان
کودکان به دلیل تغییرات تغذیهای (مثل شروع غذای کمکی)، مصرف کم مایعات یا ترس از توالت ممکن است دچار یبوست شوند. یبوست مزمن در کودکان میتواند باعث درد شکم، بیاشتهایی و حتی مشکلات رشدی شود.
در کلینیک تخصصی گوارش کوروش متخصصان گوارش اطفال با روشهای علمی به تشخیص و درمان یبوست کودکان میپردازند.
روشهای تشخیص یبوست مزمن
- بررسی شرححال بیمار و معاینه بالینی
- آزمایش خون برای بررسی مشکلات تیروئید یا کمخونی
- کولونوسکوپی یا سیتیاسکن برای排除 مشکلات جدیتر مانند تومورها یا پولیپها
- مانومتری رکتوم برای بررسی عملکرد عضلات روده
درمان یبوست مزمن
1) اصلاح سبک زندگی و تغذیه
- مصرف روزانه حداقل ۲۵ تا ۳۰ گرم فیبر غذایی (میوهها، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل)
- نوشیدن ۸ تا ۱۰ لیوان آب در روز
- فعالیت بدنی منظم مانند پیادهروی و ورزشهای سبک
- تنظیم عادات دفع (رفتن به دستشویی در زمان مشخص)
2) درمان دارویی
- ملینهای فیبری: مثل پسیلیوم و متیلسلولز
- ملینهای اسموتیک: مانند لاکتولوز و پلیاتیلن گلیکول
- ملینهای محرک: مثل بیزاکودیل (فقط در موارد خاص و با نظر پزشک)
- داروهای جدید مانند پروکالوپرید برای موارد مقاوم
3) درمانهای تخصصی
- بیوفیدبک تراپی برای اصلاح اختلالات عضلانی روده
- جراحی در موارد نادر مانند انسداد یا مشکلات ساختاری
رژیم غذایی پیشنهادی برای رفع یبوست
مواد غذایی مفید:
- سبزیجات تازه (کلم بروکلی، اسفناج، هویج)
- میوههای پر فیبر (سیب، گلابی، انجیر خشک)
- حبوبات (عدس، لوبیا، نخود)
- غلات سبوسدار (نان سبوسدار، جو دوسر)
- آب و مایعات کافی
مواد غذایی مضر:
- فستفودها و غذاهای پرچرب
- شیرینیها و شکلات زیاد
- نوشیدنیهای کافئیندار بیش از حد
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر علائم زیر وجود داشت، باید سریعاً به پزشک فوق تخصص گوارش مراجعه کنید:
- خون در مدفوع
- کاهش وزن بدون دلیل
- درد شدید شکمی
- یبوست همراه با استفراغ یا تب
نتیجهگیری
یبوست مزمن یک مشکل شایع اما قابل درمان است. اصلاح سبک زندگی، رژیم غذایی مناسب و در صورت نیاز مصرف دارو میتواند به بهبود علائم کمک کند. در موارد مقاوم، روشهای تخصصی زیر نظر پزشک ضروری است.
برای بررسی دقیق و درمان قطعی یبوست در بزرگسالان و کودکان میتوانید به کلینیک تخصصی گوارش کوروش مراجعه کنید. این مرکز با بهرهگیری از پزشکان فوق تخصص و تجهیزات پیشرفته، بهترین خدمات تشخیصی و درمانی را ارائه میدهد.