سوءهاضمه چیست؟
سوءهاضمه یا دیسپپسی (Dyspepsia) به مجموعهای از علائم گوارشی گفته میشود که معمولاً بعد از خوردن غذا بروز میکنند. افراد مبتلا به سوءهاضمه اغلب این مشکلات را تجربه میکنند:
- احساس پری یا سنگینی معده بعد از وعده غذایی
- نفخ شکم
- سوزش و درد در قسمت بالای شکم
- تهوع یا بیاشتهایی
سوءهاضمه بیشتر ناشی از تغذیه نامناسب، مصرف غذاهای چرب و سنگین، نوشابههای گازدار، استرس یا حتی برخی داروهاست.
رفلاکس معده چیست؟
ریفلاکس معده یا GERD زمانی رخ میدهد که اسید معده به سمت مری برمیگردد. این وضعیت باعث تحریک و التهاب مری میشود و علائم آن عبارتاند از:
- سوزش سر دل (احساس سوزش پشت جناغ)
- ترش کردن (برگشت اسید یا غذا به دهان)
- درد قفسه سینه
- سرفههای مزمن یا گرفتگی صدا
تفاوتهای اصلی سوءهاضمه و رفلاکس معده
- محل بروز علائم:
- سوءهاضمه بیشتر در ناحیه معده احساس میشود.
- رفلاکس بیشتر در مری و قفسه سینه مشکل ایجاد میکند.
- علائم شاخص:
- سوءهاضمه: نفخ، پری، درد معده.
- رفلاکس: سوزش سر دل، ترش کردن.
- علت اصلی:
- سوءهاضمه معمولاً به دلیل تغذیه نادرست یا مشکلات معده است.
- رفلاکس به دلیل ضعف دریچه بین معده و مری رخ میدهد.
- ارتباط با غذا:
- در سوءهاضمه، هر نوع غذای سنگین میتواند باعث ناراحتی شود.
- در رفلاکس، غذاهای تند، چرب، شکلات، قهوه و نوشابه بیشتر محرک هستند.
روشهای تشخیص
- سوءهاضمه: معمولاً با شرح حال بیمار و در صورت نیاز آندوسکوپی معده.
- رفلاکس معده: علاوه بر شرح حال، گاهی مانومتری مری و PH متری برای بررسی شدت برگشت اسید انجام میشود.
درمان سوءهاضمه
- پرهیز از غذاهای سنگین و چرب
- مصرف وعدههای غذایی کوچک و مکرر
- کاهش استرس
- داروهای ضداسید یا مهارکننده پمپ پروتون (در صورت نیاز)
درمان رفلاکس معده
- تغییر سبک زندگی: اجتناب از خوردن غذا قبل از خواب، بالا بردن سر تخت
- پرهیز از محرکها مثل قهوه، شکلات، فستفود
- کاهش وزن در افراد چاق
- داروهای ضداسید، H2 بلاکرها یا PPIها (با نظر پزشک)
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر علائم سوءهاضمه یا رفلاکس همراه با موارد زیر باشد، مراجعه به فوق تخصص گوارش ضروری است:
- کاهش وزن بیدلیل
- استفراغ مکرر یا خونی
- مدفوع سیاه یا خونی
- درد شدید قفسه سینه
- مشکل در بلع
نتیجهگیری
سوءهاضمه و رفلاکس معده هر دو مشکلات شایعی هستند اما علل و درمانهای متفاوتی دارند. شناخت تفاوتهای آنها کمک میکند بیمار زودتر به تشخیص درست برسد و درمان مناسب را دریافت کند. رعایت تغذیه سالم و مراجعه به پزشک در صورت بروز علائم شدید یا مداوم، کلید کنترل این بیماریهاست.
برای مشاوره و درمان تخصصی سوءهاضمه و رفلاکس، میتوانید با مرکز فوق تخصصی گوارش کوروش در تماس باشید.