بیماری سلیاک چیست؟
بیماری سلیاک یک اختلال خودایمنی مزمن است که در اثر مصرف گلوتن (پروتئین موجود در گندم، جو و چاودار) ایجاد میشود. در افراد مبتلا، سیستم ایمنی پس از مصرف گلوتن به روده باریک حمله کرده و باعث التهاب و آسیب به پرزهای رودهای میشود. این آسیب مانع جذب مواد مغذی و ویتامینها شده و میتواند مشکلات جدی برای سلامت ایجاد کند.
علائم بیماری سلیاک
علائم سلیاک در افراد مختلف متفاوت است و میتواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. شایعترین نشانهها عبارتاند از:
- اسهال مزمن یا یبوست
- نفخ و گاز معده
- کاهش وزن بدون دلیل
- خستگی مفرط و کمخونی
- پوکی استخوان یا کاهش تراکم استخوانی
- بثورات پوستی (درماتیت هرپتیفرمیس)
- مشکلات رشد در کودکان
بسیاری از بیماران ممکن است علائم غیرگوارشی مانند ریزش مو، افسردگی یا ناباروری داشته باشند.
دلایل و عوامل خطر
- ژنتیک: احتمال ابتلا در خانوادههای دارای سابقه سلیاک بالاتر است.
- بیماریهای خودایمنی: مانند دیابت نوع ۱ یا بیماری تیروئید.
- عوامل محیطی: قرار گرفتن زودهنگام در معرض گلوتن در کودکان مستعد.
روشهای تشخیص بیماری سلیاک
تشخیص دقیق سلیاک نیازمند بررسی تخصصی است:
- آزمایش خون: سنجش آنتیبادیهای ضد گلوتن و ترانسگلوتامیناز.
- آندوسکوپی و نمونهبرداری (بیوپسی): بررسی آسیب پرزهای روده.
- آزمایش ژنتیک: شناسایی ژنهای مرتبط با سلیاک.
در کلینیک تخصصی گوارش کوروش تشخیص بیماری سلیاک با استفاده از پیشرفتهترین روشهای آندوسکوپی و تستهای تخصصی انجام میشود.
تنها درمان قطعی: رژیم غذایی بدون گلوتن
تا امروز، رژیم غذایی بدون گلوتن تنها راه درمان بیماری سلیاک است. بیماران باید بهطور کامل از مصرف هرگونه گلوتن اجتناب کنند.
مواد غذایی مجاز:
- برنج، ذرت، سیبزمینی
- حبوبات (عدس، نخود، لوبیا)
- میوهها و سبزیجات تازه
- گوشت، مرغ، ماهی و تخممرغ
- لبنیات طبیعی (در صورت نبود عدم تحمل لاکتوز)
- محصولات بدون گلوتن موجود در بازار
مواد غذایی غیرمجاز:
- نان، پاستا و کیکهای تهیهشده از گندم، جو و چاودار
- سسها و غذاهای فرآوریشده حاوی آرد گندم
- برخی شکلاتها و اسنکهای صنعتی
زندگی با بیماری سلیاک
بسیاری از بیماران پس از تغییر رژیم غذایی و رعایت اصول تغذیه، به زندگی کاملاً طبیعی بازمیگردند. نکات مهم:
- مطالعه دقیق برچسب مواد غذایی
- استفاده از آشپزخانه جدا یا وسایل پخت اختصاصی برای جلوگیری از آلودگی متقاطع
- مصرف مکملهای ویتامینی در صورت کمبود
- مراجعه منظم به پزشک فوق تخصص گوارش برای پیگیری وضعیت روده
عوارض عدم درمان بیماری سلیاک
در صورت نادیده گرفتن رژیم بدون گلوتن، بیمار در معرض مشکلات زیر قرار میگیرد:
- سوءتغذیه و کمبود ویتامینها (آهن، کلسیم، ویتامین D)
- پوکی استخوان و شکستگیهای مکرر
- ناباروری یا مشکلات بارداری
- افزایش خطر برخی سرطانهای روده کوچک
نتیجهگیری
بیماری سلیاک اگرچه مزمن است، اما با رعایت رژیم غذایی بدون گلوتن میتوان کیفیت زندگی عالی داشت. تشخیص بهموقع، پیگیری تخصصی و اصلاح سبک زندگی نقش مهمی در کنترل کامل این بیماری دارد.
برای تشخیص قطعی و دریافت برنامه تغذیهای مناسب، میتوانید به کلینیک تخصصی گوارش کوروش مراجعه کنید. تیم متخصص این مرکز با ارائه خدمات آندوسکوپی، آزمایشهای دقیق و مشاوره تغذیه، بهترین همراه شما در مدیریت بیماری سلیاک خواهد بود.